Twoja przegl±darka nie ma zainstalowanego plugina obsługuj±cego animacje w technologii Flash. Prosimy o zainstalowanie go ze strony Adobe.com

Menu
Leja, Marian

rzeźbiarz i malarz

urodził się 28.VIII. 1928 r., zamieszkały w Łukawicy nr 50, woj. nowosądeckie. Ukończył 7-mio klasową szkołę podstawową. W 1946 r. rozpoczął naukę w Państwowym Liceum Plastycznym w Zakopanem, jednak z braku pomocy finansowej ze strony rodziców jak też z braku przygotowania ogólnokształcącego zdołał ukończyć dwie klasy. W szkole zapoznał się ze snycerstwem — techniką zdobienia płaszczyzn i brył, jak również posługiwaniem się w pracy snycerskiej narzędziami ('dłutami) rzeźbiarskimi. Natomiast nie miał możliwości nauczenia się rzeźbienia figur, malarstwa i innych technik plastycznych. Te umiejętności nabył w późniejszych latach dzięki samokształceniu i nabytemu doświadczeniu po wielokrotnie powtarzanych próbach. W czasie odbywania służby wojskowej w Szkole Oficerskiej zdobył średnie wykształcenie. Ma także kwalifikacje zawodu kowala zdobyte w 1962 r., ale w zawodzie tym nigdy nie podjął pracy. Ostatecznie osiadł w rodzinnej wsi na poojcowskim niewielkim gospodarstwie (1 ha) i zajął się rolnictwem oraz wyrobem różnych zdobionych przedmiotów z drewna. Bezpośrednio po powrocie ze szkoły zakopiańskiej zaczął zarobkowo trudnić się wyrobem zdobionych ramek, różnych pudełeczek i kaset, talerzy, łyżników i prostych drobnych mebli i sprzętów domowych. W 1958 r. okazyjnie kupił komplet dłut rzeźbiarskich i od tego czasu zajął się również rzeźbiarstwem. Na decyzję tę nie mały wpływ wywarła choroba. Z powodu reumatyzmu obu nóg i kalectwa prawej ręki nie mógł wykonywać cięższych prac w gospodarstwie. Zajął się lżejszą pracą a tą było właśnie snycerstwo i rzeźbiarstwo. Inną sprzyjającą okolicznością zajęcia się rzeźbiarstwem były konkursy i wystawy sztuki ludowej organizowane przez okoliczne muzea w Limanowej, w Rabce, w Nowym Sączu, w Nowym Targu. Pisze o tym sam twórca: „Na ogłoszony pierwszy konkurs twórców ludowych w powiecie limanowskim postanowiłem po raz pierwszy zrobić kilka figurek na ten konkurs. Figurki wyrażały dawne zapomniane prace na wsi np. kobietę z żarnami, kosiarza, młockę, orkiestrę ludową, kobietę z maglownicą i wiele innych, wszystkich około 30 szt. W maju 1970 r. było rozstrzygnięcie konkursu — zdobyłem I miejsca na powiat Limanowa z nagroda 1000 zł. Prace te zostały zakupione przez Muzeum Ziemi Limanowskiej. Następną kolekcję figurek przedstawiających tradycyjne prace wiejskie zakupiło Muzeum w Nowym Sączu. Za te rzeźby otrzymałem trochę pieniędzy co mnie bardzo zachęciło do dalszej pracy w tym kierunku. W tym samym roku (1970) wziąłem udział w ogólnopolskim konkursie pamiątkarskim w Świnoujściu. Za zdobione talerze i pudełeczka otrzymałem wyróżnienie".

Te dwa konkursy, pomyślne dla rzeźbiarza zapoczątkowały jego ożywioną działalność twórczą. Jego nazwisko zaczyna pojawiać się coraz częściej na konkursach i wystawach rzeźby ludowej, w katalogach z wystaw pokonkursowych, w prasie. Rzeźbiarz jest zapraszany nie tylko na konkursy regionalne ale również na konkursy i wystawy ogólnopolskie oraz na ogólnopolskie imprezy folklorystyczne połączone z targami sztuki ludowej. W 1972 r. brał udział w konkursie: „Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich" (Nowy Sącz) zdobywając II nagrodę a jednocześnie w X Jubileuszowym Konkursie i Wystawie Plastyki Amatorskiej" w Nowym Sączu, przesyłając nań kilka rzeźb i obrazów.

W następnych latach Marian Karol Leja uczestniczył w kilku ogólnopolskich konkursach: „Mikołaj Kopernik w rzeźbie ludowej" (Toruń 1973 rok), „Wielcy Polacy, ich życie i dzieła w rzeźbie ludowej" (Toruń 1975 r.), „Wojsko Polskie w rzeźbie ludowej" (Warszawa 1975 r.), w „II Konkursie Współczesnej Rzeźby Ludowej Karpat Polskich" (Nowy Sącz 1975 r.) i w kilku innych lokalnych konkursach i wystawach (Rabka, Nowy Targ, Limanowa), zdobywając nagrody i wyróżnienia. W 1974 r. po raz pierwszy bierze udział w 2 Ogólnopolskich Targach Sztuki Ludowej w Krakowie. Z dalszych osiągnięć twórczych Mariana Karola Leji wymienić należy: II nagrodę na „I Konkursie współczesnego malarstwa na szkle Karpat Polskich" (Rabka 1976 r.), III nagrodę w konkursie „Dziecko w sztuce ludowej" (Toruń 1976 r.), II nagrodę w konkursie „Żołnierz Obrońcą i Budowniczym" (Warszawa 1978 r.), ponadto uczestnictwo w kilku innych konkursach. W 1978 r. Gminny Ośrodek Kultury w Łukowicy zorganizował rzeźbiarzowi wystawę indywidualną. Pisano o niej w gazetach: „...otwarto wystawę rzeźby ludowej miejscowego rzeźbiarza ludowego — Karola Mariana Leji. Wystawiał on już swoje prace zarówno w kraju jak i za granicą; natomiast w rodzinnej wiosce, której jest stałym mieszkańcem jego płaskorzeźby o motywie świeckim i sakralnym, eksponowane są po raz pierwszy". Dla rzeźbiarza wystawa ta stanowiła dużą satysfakcję, tym bardziej, że jeszcze kilka lat temu, kiedy rozpoczął rzeźbić jego twórczością zupełnie nie interesowało się miejscowe społeczeństwo i lokalne władze.

Marian Karol Leja rzeźbi w drewnie liściastym, przeważnie w lipie. Wykonuje rzeźby pełne i płaskorzeźby o głębokich, wyraźnych cięciach uwypuklających główne postacie. Rzeźby i płaskorzeźby mają niewielkie rozmiary — około 30 — 50 cm wysokości. Przeważnie są to pojedyncze postacie rzeźbione frontalnie, statycznie, rzadziej scenki wielofiguralne z próbą pokazania jakiejś czynności lub akcji. W początkowym okresie twórczości, rzeźby Leji charakteryzowały się uproszczoną, zgeometryzowaną formą. Później twórca zaczął dbać o poprawność rysunku, więcej uwagi zwra­cał na szczegóły rzeźbiarskie, bardziej miękko modelował twarze, dzięki czemu rzeźbione postacie, a szczególnie postacie świętych nabierały większego dostojeństwa, spokoju i pogody. W rzeźbiarstwie Leji dużą rolę odgrywa kolor, tym bardziej, że rzeźbiarz jest jednocześnie malarzem i nie obce są dla niego techniki malarskie. Stosuje temperę, olej, pokostowanie. Kolory są dość zróżnicowane ale nie jaskrawe i nieintensywne, raczej stonowane i umiejętnie ze sobą zharmonizowane. Tematy rzeźb są dość różnorodne. O ile nie musi rzeźbić na konkursy tematyczne najchętniej wykonuje figurki o tematyce sakralnej i różne typy i sceny wiejskie: chłopów, pasterzy, ludzi wędrownych, kobiety wykonujące różne prace w gospodarstwie, grajków wiejskich i postacie z demonologii ludowej i miejscowych legend. W rzeźbach sakralnych często pojawiają się figury Chrystusa Frasobliwego, Pieta, Matki Boskiej z Dzieciątkiem i wiele postaci świętych.

Marian Karol Leja należy do Oddziału Podhalańskiego STL w Nowym Targu, współpracuje ze Spółdzielczym Zrzeszeniem Wytwórców Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Milenium" w Krakowie i jest członkiem Towarzystwa Wiedzy Powszechnej.

Prace rzeźbiarza znajdują się w zbiorach etnograficznych kilkunastu muzeów w Polsce a także w zbiorach zagranicznych, były też wystawiane na wystawach polskiej sztuki ludowej w USA, NRF, w Belgii, Anglii i Szwajcarii.

Muzeum Sztuki Ludowej,Marian Pokropek, zabytki, Polska, sztuka, ludowa, rzeźba, płaskorzeźba, sznycerka i intarsje, rzeźba ceramiczna, malarstwo ścienne i dekoracyjne, malarstwo na szkle, malarstwo niepełnosprawnych, malarstwo sztalugowe, makaty, drzeworyt, grafika, rysunek, tkactwo, haft i koronki, wycinanki, ceramika, zabawki, lastyka Obrzędowa, palmy wielkanocne, pisanki wielkanocne, gwiazdy, kapliczki, szopki, maski, rekwizyty obrzędowe, współcześni święci błogosławieni, Judaica, Koń w sztuce ludowej, Barwy Śląska, Technika, prywatne,wyroby ze słomy
Strona Główna | O Muzeum | Zbiory | Twórcy | Kontakt Muzeum Sztuki Ludowej,Marian Pokropek, zabytki, Polska, sztuka, ludowa, rzeźba, płaskorzeźba, sznycerka i intarsje, rzeźba ceramiczna, malarstwo ścienne i dekoracyjne, malarstwo na szkle, malarstwo niepełnosprawnych, malarstwo sztalugowe, makaty, drzeworyt, grafika, rysunek, tkactwo, haft i koronki, wycinanki, ceramika, zabawki, lastyka Obrzędowa, palmy wielkanocne, pisanki wielkanocne, gwiazdy, kapliczki, szopki, maski, rekwizyty obrzędowe, współcześni święci błogosławieni, Judaica, Koń w sztuce ludowej, Barwy Śląska, Technika, prywatne,wyroby ze słomydesign & hosting Sebipol